Wskazówki i porady Święconka – skąd wzięła się tradycja i co oznaczają pokarmy w wielkanocnym koszyczku?

Już niedługo zapakujemy do wiklinowych koszyczków dary i poświęcimy je, aby w Wielką Niedzielę podzielić się nimi z najbliższymi. Czy wiecie jednak, co symbolizują poszczególne dary i dlaczego pakujemy je właśnie do koszyczków? Pora na lekcję historii. 

Jak narodziła się tradycja święcenia koszyczków wielkanocnych? 

Jak już wspomnieliśmy na wstępie, tradycja święcenia koszyczków z pokarmem sięga aż XIV wieku, a spowodowały ją względy praktyczne! Kapłani, którzy w okresie Świąt Wielkanocnych odwiedzali domostwa parafian i święcili zastawione jedzeniem stoły, mieli nie lada problem, aby w obliczu rosnącej liczby rodzin zdążyć do każdej z nich. Odwrócono więc role i to wierni zaczęli przychodzić z darami do kościoła, pakując potrawy do wiklinowych koszy. 

Z czasem kosze stawały się coraz mniejsze i zamieniały w symboliczne koszyczki, a wraz z nimi upraszczano potrawy, ograniczając je do prostych elementów jadłospisu. Nie są to jednak rzeczy przypadkowe, ponieważ przy ich wyborze kierowano się ścisłą symboliką. Według tradycji, w koszyczku powinno znaleźć się siedem symbolicznych pokarmów, ale, jak sami zobaczycie, czasami bywa ich więcej. 

Co jest w koszyczku wielkanocnym i dlaczego? 

Nawet koszyczki najbliższych sąsiadów mogą różnić się zawartością. Wynika to przede wszystkim ze sposobu obchodzenia tradycji w danym domu. Są jednak podstawy, które zawsze muszą znaleźć się wśród darów:

  • Baranek 
    Niewinny baranek jest symbolem poświęcenia i odkupienia. Wypiekano więc baranki z chleba, kształtowano je z masła, a w późniejszych latach pojawiły się i takie z cukru. Obecnie często można spotkać baranki (i inne zwierzęta niesymboliczne, ale kojarzące się z wiosną – zajączki czy kurczaczki) czekoladowe czy marcepanowe. Jeżeli wybierzecie nowoczesną wersję, nie zapomnijcie o dodaniu do listy pokarmów tradycyjnego chleba.
  • Jajka 
    Chcielibyśmy powiedzieć pisanki, ale nie jest to oczywiste. Kujawiacy woleliby porozmawiać o kraszankach, czyli jajkach gotowanych w zabarwionym wywarze, na których wydrapuje się różne wzory. Krakowiacy i Łowiczanie mogliby się wtedy obrazić, ponieważ zdecydowanie wolą nalepianki – jajka ozdobione wycinankami z papieru. Nie możemy również zapomnieć o Mazowszu, gdzie spotkać można oklejanki, czyli wydmuszki udekorowane kolorową włóczką. Pisankowy zawrót głowy. Jedno jednak jest pewne – jaja znalazły swoje miejsce w koszyczku wielkanocnym jako symbol rodzącego się życia, a dzielenie się nimi z najbliższymi ma wzmacniać więzi rodzinne.
  • Sól i pieprz 
    Tutaj symboliką cieszy się zwłaszcza sól, którą utożsamiamy z oczyszczeniem i odstraszaniem zła.
  • Masło lub ser biały 
    Wyroby mleczarskie symbolizują życie w zgodzie pomiędzy człowiekiem i matką naturą. Poświęcenie ich ma sprzyjać zdrowiu zwierząt domowych.
  • Chrzan 
    Jeżeli ktoś przy stole wielkanocnym, zwłaszcza przedstawiciel młodszego pokolenia, odmówi skonsumowania poświęconego chrzanu, przypomnijcie mu, że jest to symbol siły i krzepy.
  • Ciasto lub babka wielkanocna 
    Najsłodsze z tradycyjnych darów, wypieki symbolizujące umiejętności i zaradność gospodyni. Można śmiało uznać, że babka wielkanocna stała się prawdziwym hitem i dosłownie każdy znajdzie swoją ulubioną wersję. Dla wielbicieli owoców polecamy babkę z polewą wiśniową, dla ciekawych nowych smaków – babkę herbacianą, a dla osób z nietolerancją glutenu… babkę bezglutenową!
  • Szynka i kiełbasa 
    Jeszcze nie tak dawno temu nie każdy mógł sobie pozwolić na taki luksus jak szynka czy kiełbasa. Utarło się więc, że w koszyczku powinien znaleźć się przynajmniej plasterek tych specjałów, które poświęcone zapewnić mają zdrowie i dostatek. A wiecie co zrobić, aby szynka rozpływała się w ustach? Wystarczy skorzystać z naszego przepisu! 

Z czasem do siedmiu podstawowych pokarmów dołączyły różne elementy, które mogą być charakterystyczne nawet dla poszczególnych rodzin. Niektórzy umieszczają w swoich koszyczkach ocet, który jest symbolem łez wylewanych z żalu za grzechy. Jako symbol dobrobytu do koszyczków trafiają również owoce i wyroby czekoladowe, przeważnie w kształcie jajek lub zwierząt. Po restrykcyjnym czasie postu nikt sobie przecież nie odmówi małej przyjemności. 

Piękne koszyczki wielkanocne

Oprócz zawartości niezwykle ważne jest również odpowiednie przystrojenie koszyczków. Niepisana zasada mówi, że lepiej nie dekorować ich ozdobami sztucznymi i postawić na te naturalne. Wplatane w wiklinę gałązki bukszpanu, mirtu, a także bazie symbolizują nadzieję na zmartwychwstanie i życie wieczne. Żaden koszyczek nie może się również obyć bez serwety, która często jest przeznaczona i haftowana specjalnie do tego celu. 

Jako dekoracje coraz częściej pojawiają się sztuczne ozdoby i możemy spotkać je w formie doczepianych do koszyczka kurczaków, króliczków etc. Koszyczki stały się również elementem wielkanocnej dekoracji i możemy zaobserwować je wyeksponowane w polskich domach na czas Świąt. Same w sobie stały się symbolem oraz nieodłączną tradycją związaną z wiosną i budzącą się do życia naturą. Możecie kupić je w formie gotowych ozdób lub... upiec razem z nami! 

Zastanawiacie się, jak obchodzona jest Wielkanoc w innych krajach? Rzućcie okiem do naszego przewodnika!

Opublikowano: 2 tygodnie temu
Wydrukuj tę stronę
Podziel się artykułem

Nasze najlepsze oferty

1 / 3