Wskazówki i porady Kurze jaja – na miękko czy na twardo? Jedne i drugie są zdrowe!

Nieważne, co było pierwsze, jajko czy kura. Pewne jest tylko to, że mamy jajka i powinniśmy je jeść pod wszelkimi postaciami. W końcu są jednym z najbardziej odżywczych produktów. Wystarczy tylko pomyśleć, że jajko ma wszystko, czego trzeba, aby wykluło się z niego nowe życie. „Jajka zawierają najwyższej jakości białko, lepsze niż mięso” – tłumaczy specjalistka w dziedzinie zdrowego odżywiania, Zuzana Pavelková Šafářová. „Białko jajek zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne, w dużych ilościach i idealnych proporcjach”.

Jajka w koszulce cieszą się dużą popularnością z uwagi na efektowny wygląd

Dlaczego warto jeść jajka? Bo zawierają dużo składników odżywczych!

Co widać po rozbiciu jajka? Skorupkę, żółtko i białko, odpowiedziałaby większość z nas. Kryje się tam jednak znacznie więcej. Twarda porowata skorupka nie przepuszcza wody i chroni jajko od zewnątrz. Jej kolor zależy od rasy kury i może być biały, brązowy, zielony, brązowoczarny, a nawet czarny. Upraszczając, można powiedzieć, że ciemne kury znoszą ciemniejsze jajka, a jasne nioski – białe. Na twardość skorupki wpływa rasa kury, a także jej wiek i dieta. To, czym jest karmiona kura, decyduje z kolei o zabarwieniu i smaku jaja. Pod skorupką znajduje się błona pergaminowa składająca się z zewnętrznej i wewnętrznej blaszki. Na jednym końcu jajka jest komora powietrzna.

Czy wiedziałeś, że...

... w Japonii sprzedaje się niemal wyłącznie białe jajka?

Nietrudno też zauważyć w jajku białawą sztywną nitkę przypominającą żyłkę. To skrętka białkowa łącząca żółtko z błonami.
Żółtko ma jasną i ciemną warstwę i jest otoczone błoną witelinową. Jest ono magazynem składników odżywczych dla przyszłego zarodka i nie rozpuszcza się w wodzie. Zawiera cholesterol, wapń, sód, potas, fosfor, witaminy A, D, E, K, witaminy z grupy B, kwas foliowy i pantotenowy oraz około połowę białek zawartych w całym jajku. Żółtko ma przeciętnie około 82 kalorie. Jego zabarwienie zależy od diety nioski. Żółty kolor zawdzięcza karotenoidom. Antyoksydanty zawarte w żółtku chronią oczy przed zwyrodnieniem siatkówki, które rozwija się z wiekiem. Żółtko wprawdzie zawiera cholesterol, o czym będzie mowa później, ale dodatkowo dostarcza fosfolipidów i kwasów tłuszczowych omega-3, które pomagają utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu.

Czerwona „kropka”, którą niekiedy widać w żółtku, to tarczka zarodkowa, z której rozwija się młode, jeśli jajko zostało zapłodnione. Żółtko pływa w białku, które jest tym gęstsze, im bliżej żółtka.

Im mniejsze jajko, tym większe żółtko w stosunku do białka.

Białko chroni żółtko przed uszkodzeniem. Stanowi około 60% wagi jaja. Nie zawiera cholesterolu ani tłuszczu, za to ma aż 3 g białka, witaminy B12, D, A, magnez, wapń, żelazo i siarkę. Białko ma około 17 kalorii.

Jajka a dieta

Jedno jajko dostarcza przeciętnie 155 kalorii. Ze względu na swoje składniki odżywcze, obecność białka i lekkostrawność, jajka są polecane w dietach redukcyjnych. Jeśli zjesz jajka na śniadanie, w ciągu dnia będziesz odczuwać mniejszy głód niż choćby po kanapkach. Nie należy jednak testować na sobie niesprawdzonych diet bazujących na jajkach, które stanowiłyby duże obciążenie dla organizmu! Wybierz jajko na miękko, na półtwardo, omlet lub jajecznicę przygotowaną na suchej patelni. Przyrządzone w ten sposób jajka organizm strawi w ciągu dwóch godzin. Jajka na twardo, smażone lub z dodatkiem tłuszczu będą zalegały w żołądku co najmniej godzinę dłużej. Jak radzi nasza ekspertka w dziedzinie zdrowego odżywiania, Zuzana Pavelková Šafářová, jajka należy jeść z warzywami.

Ile jajek dziennie służy zdrowiu?

Jajka są strawne w 95%, a ich wartości odżywcze są porównywalne jedynie z mlekiem.

W przypadku zdrowych osób nawet zawartość cholesterolu nie jest tak problematyczna, jak niegdyś sądzono. Jajka zdecydowanie powinny być elementem zdrowej diety. O ile białka można jeść niemal bez ograniczeń, na żółtka lepiej jednak uważać. Zaleca się spożywanie czterech żółtek tygodniowo, ale trzeba pamiętać, że nie jadamy ich tylko na twardo, na miękko czy w formie omletów, lecz dodajemy do różnych potraw. Dlatego zwróć na to uwagę, robiąc zakupy i uważnie czytaj skład podany na etykiecie każdego produktu.

Ze względu na wartości odżywcze, jajka są polecane także ciężarnym. Dzieciom można je podawać od szóstego miesiąca życia. Warto zacząć od rozgniecionego jajka na twardo, z żółtkiem i białkiem. Kobiety w ciąży i mamy małych dzieci powinny zwracać baczniejszą uwagę na obróbkę termiczną jajek, która powinna być odpowiednio długa.

Masz alergię na jajka? Dowiedz się, czym zastąpić jajka w przepisach!

Groźny cholesterol w kurzych jajkach

Ze strachu przed cholesterolem wiele osób unika jajek. Czym właściwie jest cholesterol? Cholesterol to składnik błon komórkowych, który odgrywa ważną rolę na przykład w produkcji estrogenu, testosteronu, kortyzolu oraz prawidłowym wchłanianiu tłuszczów i witaminy D. Produkcją cholesterolu zajmuje się wątroba. Reguluje też jego ilość w zależności od ilości cholesterolu dostarczonego wraz z pożywieniem.

Jajka zawierają 170 – 220 mg cholesterolu, czyli ponad połowę zalecanego dziennego spożycia, które wynosi 300 mg. Trzeba jednak wprowadzić rozróżnienie na tzw. dobry cholesterol HDL i „zły” cholesterol LDL. Tego dobrego jest w jajkach dwa razy więcej.

Na zawartość cholesterolu w jajkach wpływa sposób chowu, wiek niosek oraz rasa. Z kolei jego przetwarzanie zależy od indywidualnego metabolizmu i stylu życia.

Nie ma jajek bez cholesterolu. Jaja przepiórcze zawierają go jednak mniej niż jaja kurze. Maleńkie jajko przepiórki zawiera około 55 – 63 mg cholesterolu.

Nie należy całkowicie rezygnować z jajek, nawet jeśli ze względów zdrowotnych musisz kontrolować poziom cholesterolu. Najwięcej cholesterolu jest w żółtkach, dlatego wybieraj białka, które nie zawierają ani tłuszczu, ani cholesterolu. Raz na tydzień możesz zjeść żółtko.

„Żółtko zawiera dodatkowo lecytynę, która obniża poziom cholesterolu we krwi. Okazuje się, że tematyka cholesterolu jest znacznie bardziej skomplikowana, niż dotychczas sądzono” – zauważa ekspertka żywieniowa Zuzana Pavelková Šafářová. „Jeśli masz podwyższony poziom cholesterolu, wybieraj zdrowsze sposoby przyrządzania jajek. Zapomnij o smażeniu i pamiętaj o dodatku warzyw” – radzi.

Przepis: Farsz mięsny z jajkami przepiórczymi

Nie bój się salmonelli, jeśli...

Nie obawiaj się ryzyka salmonelli, jeśli kupujesz jajka, które były prawidłowo przechowywane i nie są uszkodzone. W zapobieganiu salmonelli najważniejsza jest obróbka termiczna. Po zjedzeniu jajka na twardo na pewno się nie rozchorujesz, ale już jajka w koszulce, na półtwardo i na miękko mogą być zagrożeniem. Największe ryzyko zakażenia salmonellą występuje w przypadku surowych jajek i produktów z ich dodatkiem, na przykład majonezu i lodów.

Zabrudzone jajka przed użyciem należy dokładnie umyć. Po użyciu jajek zawsze myj ręce, żeby nie roznosić zarazków, które mogły znajdować się na skorupce.

Salmonellę niszczy gotowanie w temperaturze przynajmniej 70°C

Strusie jajo nakarmi całą rodzinę, z kaczego przygotuj jajecznicę

Trudno sobie wyobrazić gotowanie bez jaj. Jeśli nie masz jednak restrykcyjnych ograniczeń dietetycznych, prawdopodobnie jadasz jajka niemal codziennie. Znajdują się w wielu produktach, chociażby w makaronie, pieczywie, majonezie, ciastach, sosach itp.

W sklepach często można spotkać jajka przepiórcze, a u małych hodowców warto pytać o kacze, gęsie, indycze, a nawet strusie. Zanim przejdziemy do kurzych, przyjrzyjmy się wszystkim pozostałym.


Ciekawy przepis: Pieczone plastry boczku na jajach z kiełkami

Jaja przepiórcze

Od kurzych wyraźnie różnią się rozmiarem i skorupką. Jajka japońskich przepiórek są kilkakrotnie mniejsze od kurzych. Jedno jajo waży zaledwie około 12 gramów. Skorupka jest jasnobrązowa, biała lub popielata z wyraźnymi brązowymi i szarymi plamami.

Pod względem odżywczym jaja przepiórcze są podobne do kurzych. Jak na swój rozmiar, mają większe żółtko, co jest typowe dla mniejszych jaj. W krajach azjatyckich jaja przepiórcze są uznawane za lek. W kuchni są wykorzystywane w formie gotowanej, zwłaszcza jako ciekawa dekoracja zimnego bufetu, kanapek i sałatek.

Jaja kacze

Jaja kacze są o połowę większe niż kurze. Mają grubszą skorupkę o białym, szarym, zielonkawym, a nawet czarnym zabarwieniu. Żółtko jest ciemniejsze, a białko jaśniejsze niż w kurzych jajach. Zawierają też więcej tłuszczu i mają bardziej wyrazisty smak. Choć w naszych kuchniach są raczej rzadkością, w niczym nie ustępują kurzym jajom i od czasu do czasu warto spróbować bardziej kremowej jajecznicy o intensywnej barwie lub omletów z kaczych jaj.

Jaja gęsie

Gęsi znoszą białe jaja. Mają one nieco bardziej wydłużony kształt. Gęsie jajo może ważyć nawet 200 gramów, czyli nawet trzy razy więcej niż kurze. W porównaniu z kaczymi mają stosunkowo niewiele tłuszczu, ale podobnie jak u kaczych jaj, żółtko ma bardziej intensywny kolor. Doskonale sprawdzają się w jajecznicy i cieście biszkoptowym. Kacze i gęsie jaja zawsze należy dokładnie umyć przed użyciem i odradza się jedzenia ich na surowo.

Jaja strusie

Jedno strusie jajo nasyci aż dziesięć głodomorów. Jakżeby inaczej, skoro ma 15 cm długości i waży około 1,5 kg. Zastępuje aż 30 jaj kurzych. Ze względu na wielkość, wymaga też dłuższego czasu gotowania: około 1 - 1,5 godziny. Strusie jaja są bogatsze w żelazo i kwas foliowy, ale zawierają mniej miedzi i cynku.

Oznakowanie jaj

W krajach Unii Europejskiej obowiązuje jednolite oznakowanie jaj.

Na opakowaniu można znaleźć informację o:

  • Liczbie jaj w opakowaniu
  • Klasie wagowej
    • S – małe, o masie poniżej 53 g
    • M – średnie, o masie od 53 do 63 g
    • L – duże, o masie od 63 do 73 g
    • XL – bardzo duże, o masie powyżej 73 g
  • Klasie jakości – „klasa A”, ewentualnie „świeże” lub „ekstra świeże”. Takie jaja spełniają wszystkie standardy jakościowe. W innym przypadku dostałyby oznakowanie „klasa B”. W sklepach dostępne są tylko jaja klasy A.
  • Data minimalnej trwałości, czyli najpóźniej 28 dni od zniesienia, przy czym jaja mogą być sprzedawane maksymalnie do 21 dni od zniesienia. Określenia „ekstra” lub „ekstra świeże” mogą mieć tylko jaja do dziewiątego dnia od zniesienia.
  • Numer zakładu pakowania lub sortowania z oznaczeniem państwa. Numer ten nie oznacza kraju pochodzenia jaj, który jest określony na skorupce.

Z oznakowania na skorupce (np. 1 SK LM 6-5) można się dowiedzieć:

  • systemu chowu kur
    •  0 – chów ekologiczny
    •  1 – wolny wybieg
    •  2 – chów ściółkowy
    •  3 – chów klatkowy
      System chowu ma istotny wpływ na jakość. Jak wiadomo, najlepsze jaja są od gospodarza. Do takiego chowu najbardziej zbliżony jest chów na wolnym wybiegu i chów ekologiczny. W przypadku wolnego wybiegu na jedną kurę przypadają cztery metry kwadratowe wybiegu, więc przez cały dzień ma dostatecznie dużo ruchu na świeżym powietrzu. Podobnie rzecz ma się w przypadku chowu ekologicznego, ale w tutaj dodatkowo przez przynajmniej 6 tygodni nioski są karmione karmami ekologicznymi. Chów ściółkowy odbywa się w zamkniętych halach bez klatek, gdzie na metr kwadratowy przypada najwyżej dziewięć kur. W chowie klatkowym kury przebywają w klatkach o powierzchni przynajmniej 2000 cm2.
  • Oznaczenie państwa.
  • Weterynaryjny numer identyfikacyjny składający się z kodu województwa, powiatu, zakresu działalności i kodu zakładu w danym powiecie

Przechowywanie jaj

Kupując jaja, warto sięgać po te, które są przechowywane w chłodni. Nigdy nie kupuj jaj na stoiskach i straganach, które nie mają chłodni, od przydrożnych sprzedawców ani w miejscach, gdzie jaja są wystawione na działanie promieni słonecznych. Jaja dokładnie obejrzyj i sprawdź, czy nie są popękane lub rozbite.  

Masz zwyczaj mycia kupionych jaj? Nie polecamy tego! Skorupka ma cienką warstwę ochronną, która zabezpiecza przed wnikaniem zarazków do środka. Pod wpływem wilgoci skorupka robi się porowata, a bakterie mają łatwiejszy dostęp do jajka, dlatego należy je myć tuż przed użyciem.

W domu przełóż jaja do lodówki, najlepiej w najchłodniejsze miejsce. Mogą poleżeć nawet tydzień w temperaturze do 20°C, o ile są przechowywane w koszyku w ciemnym pomieszczeniu.

Jaja należy przechowywać w temperaturze 5 – 8 °C

Jak sprawdzić, czy jajo jest świeże?

Masz w lodówce jajka, które kupiłeś jakiś temu i nie wiesz, czy nadal są świeże? Zrób prosty test. Zanurz jajko w wodzie. Jeśli pozostanie na dnie, to znaczy, że jest świeże. Im wyżej jako wypłynie ku górze, tym jest starsze. Jajko unosi się na wodzie za sprawą powiększającej się komory powietrznej. Świeżość jajka można ocenić także po rozbiciu. Jeśli jajko się rozlewa, nie jest już pierwszej świeżości, co nie oznacza, że musi być zepsute. Jeśli nie ma nieprzyjemnego zapachu, można je wykorzystać na przykład do pieczenia.

W Tesco znajdziesz zawsze świeże jaja

Triki przy gotowaniu jaj

  • Przed gotowaniem wyjmij jajka z lodówki, żeby miały temperaturę pokojową.
  • Do wody, w której gotujesz jajka, dodaj odrobinę octu. Jeśli skorupka pęknie, białko od razu się zetnie i nie wyleje się ze skorupki.
  • Aby uniknąć wycieknięcia jajka, możesz zrobić maleńką dziurkę szpilką na szerszym końcu skorupki.
  • Możesz też przetrzeć jajko sokiem z cytryny, który będzie tworzył na skorupce film ochronny.
  • Ugotowane jaja można schłodzić, wkładając je do lodowatej wody. Po szoku termicznym będą się łatwiej obierać.
  • Po ostudzeniu postukaj łyżeczką po obu stronach jajka. Następnie delikatnie poturlaj jajko po stole. Skorupka zostanie naruszona i łatwiej będzie Ci je obrać.
  • Jeśli po gotowaniu lub pieczeniu zostaną Ci żółtka, przełóż je do szklanki i zalej zimną wodą lub olejem, żeby nie wyschły.
  • Białka możesz przykryć folią spożywczą lub zamrozić.
  • Jajko na twardo obierz, zawiń w folię spożywczą i przechowuj w lodówce nie dłużej niż dwa dni, inaczej zacznie wydzielać zapach siarki.


Przeczytaj też:
Sposoby na idealne jajka na twardo i na miękko

Wielkanocne pisanki: ozdabianie jajek ma wiekową tradycję

Jajka są symbolem świąt wielkanocnych od setek lat. Oznaczają płodność, odnowę, a dla chrześcijan zmartwychwstanie. Zwyczaj ozdabiania jajek był znany już w Mezopotamii i starożytnym Egipcie, skąd dotarł do Europy za sprawą pierwszych chrześcijan. Początkowo farbowali oni jaja na czerwono. Obecnie można je farbować, malować woskiem, obklejać słomą, tkaninami, papierem, trawić kwasem, wydrapywać, perforować, a nawet okręcać drutem czy okuwać żelazem. Pisanki służyły do dekoracji i były przekazywane w podarunku.

Przepisy na jaja

Jajka są składnikiem tylu potraw, że trudno było wybrać najlepsze przepisy. Ostatecznie zdecydowaliśmy się na te, ale na naszej stronie jest ich znacznie więcej!

Źródła: nazdravie.sk, osvalech.cz, wikipedia, slovenskypacient.sk, Rozporządzenie Komisji (WE) nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008 r., svps.sk, ncbi.nim.nih.gov, eufic.org, nutridatabaze, www.zuzanasafarova.cz

Opublikowano: 7 miesięcy temu
Wydrukuj tę stronę
Podziel się artykułem

Artykuły

Uups! Brak artykułów pasujących do Twojego filtra. Zmień kryteria wyszukiwania.

Nasze najlepsze oferty

Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s
Polska Dynia hokkaido luz
Polska Dynia hokkaido
  199
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s
-10%
Sok Tesco jabłkowy 100% tłoczony 3 l (l = 3.00)
Sok Tesco jabłkowy 100% tłoczony
9,99 899
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s
Oliwki Tesco Różne rodzaje, 163 g (kg = 19.57)
Oliwki Tesco
  319
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s
-18%
Twaróg krajanka półtłusty 400 g (kg = 11.22)
Twaróg krajanka półtłusty
5,49 449
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s

2 op.

taniej

Activia Pitna Danone różne rodzaje i gramatury, 300 g kupując 1 op. 3,39 zł/op., 11,30 zł/kg kupując 2 op. 4,98 zł cena jedn. przy zakupie 2 op. 8,30 zł/kg Cena 1 op. przy zakupie 2 op. 2,49 zł/op.
Activia Pitna Danone
  498
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s
-16%
Serek śmietankowy Łaciaty różne rodzaje, 135 g (kg = 18.44)
Serek śmietankowy Łaciaty
2,99 249
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s
-15%
Mięso wołowe na bitki luz
Mięso wołowe na bitki
25,99 2199
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s
-12%
Makrela wędzona luz
Makrela wędzona
1,59 139
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s

2 op.

taniej

Popcorn Tesco różne rodzaje, 100 g kupując 1 op. 1,79 zł/op., 17,90 zł/kg kupując 2 op. 2,98 zł cena jedn. przy zakupie 2 op. 14,90 zł/kg Cena 1 op. przy zakupie 2 op. 1,49 zł/op.
Popcorn Tesco
  298
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
Oferta ważna do22.10.2019.Obowiązuje dla zamówień w Tesco Ezakupy dostarczonych do 22.10.2019.
Zamów on-line
t d g m s
-33%
Herbata Lipton Piramidki różne rodzaje i gramatury, cena jedn. dla np. 36 g 138,61 zł/kg
Herbata Lipton Piramidki
7,49 499
Dodaj do listy zakupów Dodano do lista zakupów
Dodaj do listy zakupów
1 / 3

Historie Pisane Smakiem, które pokochasz

Uups! Brak artykułów pasujących do Twojego filtra. Zmień kryteria wyszukiwania.