Zdrowy tryb zycia Relaks Czy Twoje dzieci znają już popularne kolędy i pastorałki? Naucz ich jeszcze przed świętami!

Kolędy mają długą, magiczną tradycję. Kiedyś kolędami nazywano pieśni, które wyrażały radość z rozpoczęcia nowego roku, współcześnie przyjęło się, że są to pieśni bożonarodzeniowe. Wywodzą się z przesyconych legendami i podaniami tradycji ludowych, które inspirowały coraz szersze i wyższe kręgi kulturowe, w końcu stając się utworami tworzonymi przez wielu wielkich kompozytorów.

Cechą wspólną kolęd jest ich religijny nastrój i temat - Boże Narodzenie. Pieśni, odnoszące się do narodzenia Chrystusa lub mniej podniosłe i zawierające więcej wątków ludowych, nazywane są pastorałkami. Kolędy utrzymane są najczęściej w konwencji religijnej, wywodzą się z dawnych zwyczajów ludowych, nawet słowiańskich. W późniejszym okresie komponowane były również przez wielu wybitnych kompozytorów. Pieśń o wątkach zaczerpniętych z życia codziennego nazywana jest pastorałką. Jeszcze czymś innym są utwory związane ze świętami Bożego Narodzenia, ale nie opowiadające o narodzeniu Jezusa, lecz inspirowane atmosferą świąt, np. polska “Jest taki dzień”, niemiecka “O Tannenbaum”, czy angielskie “Jingle Bells”. Magia świąt “wchłonęła” nawet utwory, które w pierwotnym założeniu wcale nie koncentrowały się na świętach. Tu za przykład niech posłuży niesłychanie popularne “Last Christmas” zespołu Wham!, która zachowując konwencję świąteczno-zimową opowiada o nieszczęśliwej miłości.

Ciekawostka: Kolęda, to, jak pewnie wiesz, także zwyczaj obchodzenia domów przez ludzi przebranych za biblijnych uczestników i świadków Bożego Narodzenia. Ale czy wiesz, że nazywano tak też obrzęd związany z dawnym słowiańskim Świętem Godowym, w którym celebruje się przesilenie zimowe?

W tradycji liturgicznej Kościoła katolickiego przyjęło się, że okres kolędowy zaczyna się  pasterką, czyli mszą, symbolicznie nawiązującą do narodzenia pańskiego która odbywa się o północy. Trwa do święta Chrztu Pańskiego (czyli pierwszej niedzieli po 6 stycznia). Choć w polskiej tradycji dopuszcza się śpiewanie kolęd do Święta Ofiarowania Pańskiego (2 lutego).

Jak powstawały kolędy?

Autorem pierwszej kolędy miał być św. Franciszek z Asyżu, ale źródeł samego słowa można się doszukiwać w zwyczajach starożytnego rzymu. Kalendae w rzymskim kalendarzu księżycowym nazywano pierwszy dzień każdego miesiąca. W kalendae styczniowym rzymscy konsulowie obejmowali urząd, a w 46 roku p.n.e. Juliusz Cezar wydał dekret, wedle którego 1 stycznia został ustanowiony początkiem roku administracyjnego. Z tej okazji narodziła się tradycja odwiedzania się i wzajemnego składania podarunków. Później część administracyjną przejęły prawa innych krajów, a część kulturalną przejęło chrześcijaństwo i tradycja ta pielęgnowana jest także dziś.

Prawdopodobnie najsłynniejszą kolędą na świecie jest Cicha noc, którą przetłumaczono na ponad 300 języków i dialektów.

Powstała w roku 1818 w małym austriackim miasteczku Oberndorf bei Salzburg w Alpach. Jej autorami byli wikary miejscowego kościoła Józef Mohr oraz jego organista Franz Xaver Gruber. Wiele jej wersji można usłyszeć i przeczytać. Śpiewa się ją nawet w wersji międzynarodowej, w której każda zwrotka wybrzmiewa w języku innego kraju. Możesz tutaj nauczyć się jej tekstu!

Cicha noc, święta noc,

Pokój niesie ludziom wszem.

A u żłóbka Matka Święta,

Czuwa sama uśmiechnięta,

Nad Dzieciątka snem,

Nad Dzieciątka snem,


Cicha noc, święta noc,

Pastuszkowie od swych trzód,

Biegną wielce zadziwieni,

Za anielskim głosem pieni,

Gdzie się spełnił cud,

Gdzie się spełnił cud,


Cicha noc, święta noc,

Narodzony Boży Syn,

Pan Wielkiego Majestatu,

Niesie dziś całemu światu,

Odkupienie win,

Odkupienie win,


Cicha noc, święta noc,

Jakiż w tobie dzisiaj cud,

W Betlejem Dziecina święta

Wznosi w górę swe rączęta

Błogosławi lud.

Błogosławi lud.


Ale, być może, jeszcze częściej usłyszysz słowa nastrojowej kolędy Wśród nocnej ciszy. Powstawała na przełomie XVIII i XIX wieku.

Wśród nocnej ciszy głos się rozchodzi,

Wstańcie pasterze, Bóg się wam rodzi!

Czym prędzej się wybierajcie,

Do Betlejem pospieszajcie, przywitać Pana.


Poszli, znaleźli Dzieciątko w żłobie

Wszystkimi znaki danymi sobie.

Jako Bogu cześć Mu dali,

A witając zawołali z wielkiej radości.


Ach. Witaj, Zbawco z dawna żądany,

Cztery tysiące lat wyglądany!

Na Ciebie króle, prorocy czekali,

A Tyś tej nocy nam się objawił.


I my czekamy na Ciebie, Pana,

A skoro przyjdziesz na głos kapłana,

Padniemy na twarz przed Tobą,

Wierząc, żeś jest pod osobą chleba i wina.


Jedną z najłatwiejszych do nauki jest z pewnością kolęda Przybieżeli do Betlejem.

W obecnej wersji kolęda ta funkcjonuje od drugiej połowy XIX wieku. Wielokrotnie zmieniana zarówno w warstwie tekstowej, jak i melodyjnej, w obecnej wersji funkcjonuje od...150 lat. To bardzo stara pieśń, znaleziona w krakowskich Symfoniach anielskich Jana Żabczyca z 1630 roku.

Przybieżeli do Betlejem pasterze,

Grając skocznie Dzieciąteczku na lirze.

Chwała na wysokości, chwała na wysokości,

A pokój na ziemi.


Oddawali swe ukłony w pokorze

Tobie z serca ochotnego, o Boże!

Chwała na wysokości...


Anioł Pański sam ogłosił te dziwy,

Których oni nie słyszeli, jak żywi.

Chwała na wysokości...


Dziwili się napowietrznej muzyce

i myśleli, co to będzie za Dziecię?

Chwała na wysokości...


Oto mu się wół i osioł kłaniają,

Trzej królowie podarunki oddają.

Chwała na wysokości...


I anieli gromadami pilnują

Panna czysta wraz z Józefem piastują

Chwała na wysokości...


Poznali Go Mesjaszem być prawym

Narodzonym dzisiaj Panem łaskawym

Chwała na wysokości...


My go także Bogiem, Zbawcą już znamy

I z całego serca wszyscy kochamy

Chwała na wysokości...


Warto także znać bardzo rytmiczną, wręcz marszową kolędę Pójdźmy wszyscy do stajenki.

Jak wiele innych kolęd, powstała prawdopodobnie w XVIII wieku. Ale współcześnie znana melodia tej bożonarodzeniowej pieśni została skomponowana w wieku XIX. Niewykluczone, że tę skoczną, radosną kolędę Twoje dzieci będą uwielbiać i często wspólnie wypełniać będziecie dom jej ciepłymi słowami:

Pójdźmy wszyscy do stajenki,

do J e z u s a i Panienki!  

Powitajmy maleńkiego

i Maryję, Matkę Jego. x2


Witaj, Jezu ukochany,

od Patryarchów czekany.

Od Proroków ogłoszony,

od narodów upragniony. x2


Witaj, Dziecineczko w żłobie,

wyznajemy Boga w Tobie.

Coś się narodził tej nocy,

byś nas wyrwał z czarta mocy. x2


Witaj, Jezu nam zjawiony;

witaj, dwakroć narodzony,  

raz z Ojca przed wieków wiekiem,

a teraz z Matki człowiekiem. x2


Któż to słyszał takie dziwy?

Tyś człowiek i Bóg prawdziwy,

Ty łączysz w Boskiej Osobie

dwie natury różne sobie. x2



Published: 4 tygodnie temu
Wydrukuj tę stronę
Podziel się artykułem

Artykuły

Uups! Brak artykułów pasujących do Twojego filtra. Zmień kryteria wyszukiwania.
20 min.
Desery

Historie Pisane Smakiem, które pokochasz

Uups! Brak artykułów pasujących do Twojego filtra. Zmień kryteria wyszukiwania.